Cuộc chiến Hermès và LVMH: Khi tiền không mua được di sản

Năm 2010, cả ngành xa xỉ chấn động khi Bernard Arnault, người đứng sau đế chế LVMH bất ngờ trở thành cổ đông lớn của Hermès. Một thương vụ tưởng như chỉ còn chờ thời gian để hoàn tất lại mở ra cuộc đối đầu kéo dài nhiều năm, đưa hai biểu tượng của nước Pháp bước vào một trong những "cuộc chiến" nổi tiếng nhất lịch sử ngành hàng xa xỉ.

Thương vụ khiến cả ngành xa xỉ chấn động

Ngày 23/10/2010, LVMH công bố đang nắm giữ 17,1% cổ phần của Hermès. Thông tin này nhanh chóng trở thành tâm điểm của giới tài chính châu Âu bởi trước đó, gần như không ai biết tập đoàn xa xỉ lớn nhất thế giới đã âm thầm tích lũy lượng cổ phần lớn đến như vậy.

Trong nhiều năm, LVMH sử dụng các hợp đồng hoán đổi cổ phiếu (equity swaps) kết hợp với nhiều pháp nhân khác nhau để từng bước xây dựng vị thế tại Hermès trước khi chuyển đổi thành cổ phiếu thực tế. Chỉ sau một thông báo, Bernard Arnault đã trở thành cổ đông lớn nhất của Hermès bên ngoài gia tộc sáng lập.

Thị trường lập tức đặt ra câu hỏi: Liệu Hermès có trở thành thương hiệu tiếp theo gia nhập "đế chế" LVMH?

Ở thời điểm đó, kịch bản ấy hoàn toàn có cơ sở. Trước Hermès, Bernard Arnault đã thành công trong việc đưa hàng loạt tên tuổi lớn như Dior, Fendi, Céline, Loewe hay Bulgari về dưới mái nhà LVMH, biến tập đoàn thành quyền lực lớn nhất của ngành hàng xa xỉ toàn cầu.

Vì sao Hermès là "ngoại lệ" của ngành xa xỉ?

Điều khiến thương vụ này trở nên đặc biệt nằm ở chính Hermès. Khác với nhiều thương hiệu xa xỉ đã trở thành thành viên của các tập đoàn lớn, Hermès vẫn duy trì mô hình doanh nghiệp gia đình sau gần hai thế kỷ hoạt động. Nhà mốt nước Pháp không chạy theo tốc độ tăng trưởng bằng mọi giá, cũng không mở rộng sản xuất để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường.

Thay vào đó, Hermès lựa chọn phát triển chậm, kiểm soát sản lượng và giữ vững tiêu chuẩn thủ công truyền thống. Những chiếc Birkin hay Kelly không được tạo ra để đáp ứng nhu cầu ngay lập tức, mà trở thành biểu tượng của sự khan hiếm có chủ đích.

Chính triết lý đó giúp Hermès xây dựng vị thế khác biệt trong ngành xa xỉ, đồng thời khiến nguy cơ mất quyền kiểm soát trở thành điều mà gia tộc sáng lập không thể chấp nhận.

Không chỉ là cổ phần, mà là cuộc chiến về quyền kiểm soát

Sau khi công bố khoản đầu tư, Bernard Arnault nhiều lần khẳng định LVMH chỉ là một nhà đầu tư dài hạn và không có ý định thực hiện một thương vụ thâu tóm thù địch. Tuy nhiên, với Hermès, sự xuất hiện của một cổ đông lớn bên ngoài gia tộc vẫn là tín hiệu đáng báo động.

Patrick Thomas, CEO Hermès thời điểm đó, từng phát biểu: "Đây không phải cuộc chiến về tài chính. Đây là cuộc chiến về văn hóa."

Một câu nói ngắn gọn nhưng phản ánh rõ điều Hermès muốn bảo vệ. Điều họ lo ngại không chỉ là việc thay đổi cơ cấu cổ đông, mà là nguy cơ đánh mất quyền tự quyết đối với một thương hiệu đã được gây dựng qua gần 200 năm.

Gia tộc Hermès dựng "pháo đài" H51

Để ngăn chặn khả năng bị thâu tóm, năm 2011, hơn 50 thành viên của gia đình Hermès quyết định hợp nhất phần lớn cổ phần vào một công ty nắm giữ mang tên H51. Thông qua cấu trúc này, gia tộc kiểm soát hơn một nửa quyền biểu quyết tại Hermès, đồng thời cam kết không bán cổ phần trong nhiều năm. Động thái này gần như chấm dứt mọi cơ hội để một nhà đầu tư bên ngoài giành quyền kiểm soát thương hiệu.

Đến nay, H51 vẫn được xem là một trong những chiến lược phòng thủ doanh nghiệp thành công nhất trong lịch sử ngành hàng xa xỉ và là ví dụ điển hình về cách các doanh nghiệp gia đình bảo vệ di sản trước những thương vụ thâu tóm.

 Cuộc đối đầu bước vào phòng xử án

Không chỉ phòng thủ bằng cấu trúc sở hữu, Hermès còn đưa vụ việc lên cơ quan quản lý tài chính Pháp. Năm 2013, Cơ quan Quản lý Thị trường Tài chính Pháp (AMF) kết luận LVMH đã không công bố việc gia tăng tỷ lệ sở hữu đúng thời điểm theo quy định và áp dụng mức phạt 8 triệu euro đối với tập đoàn.

Dù LVMH không đồng tình với quyết định này, vụ việc đã đẩy căng thẳng giữa hai bên lên cao nhất. Truyền thông quốc tế khi đó gọi đây là "The Handbag War" – cuộc chiến túi xách nổi tiếng nhất lịch sử ngành hàng xa xỉ

Cái kết không ai có được điều mình muốn

Sau gần bốn năm đối đầu, LVMH và Hermès đạt được thỏa thuận hòa giải vào năm 2014. Theo thỏa thuận, LVMH sẽ phân phối phần lớn cổ phần Hermès mà mình nắm giữ cho các cổ đông của tập đoàn và cam kết không mua thêm cổ phần Hermès trong vòng 5 năm.

Không có thương vụ thâu tóm nào diễn ra. LVMH không đưa được Hermès vào hệ sinh thái của mình. Trong khi đó, Hermès cũng trải qua nhiều năm căng thẳng để bảo vệ quyền kiểm soát thương hiệu.

Nhưng nếu phải chọn một bên giành chiến thắng, đó có lẽ là Hermès. Gia tộc sáng lập vẫn giữ quyền điều hành, còn thương hiệu tiếp tục phát triển theo đúng con đường mà họ đã lựa chọn từ gần hai thế kỷ trước.

 Khi giá trị lớn nhất không phải là quy mô

Hơn một thập kỷ sau cuộc đối đầu, cả LVMH và Hermès đều trở thành những biểu tượng của ngành hàng xa xỉ toàn cầu, nhưng bằng hai triết lý hoàn toàn khác nhau. LVMH xây dựng sức mạnh thông qua chiến lược mua bán và sáp nhập, tạo nên một hệ sinh thái quy tụ hàng chục thương hiệu danh tiếng. Trong khi đó, Hermès vẫn trung thành với mô hình doanh nghiệp gia đình, phát triển có chọn lọc, kiểm soát sản lượng và đặt giá trị thủ công lên trên tốc độ mở rộng.

Cuộc chiến giữa hai "ông lớn" vì thế chưa bao giờ chỉ là câu chuyện về cổ phần. Đó là cuộc đối đầu giữa quy mô và sự độc lập, giữa tham vọng mở rộng và khát vọng gìn giữ bản sắc. Và cũng chính vì vậy, đây vẫn được xem là một trong những chương đáng nhớ nhất trong lịch sử ngành hàng xa xỉ – nơi lần hiếm hoi tiền bạc không thể mua được một di sản.