Tim Cook và một Apple không có Steve Jobs
Tim Cook rời vị trí CEO sau 15 năm, để lại một Apple lớn hơn rất nhiều so với thời điểm ông tiếp quản.
Từ khi Tim Cook tiếp quản Apple vào năm 2011, chiếc bóng của Steve Jobs gần như chưa bao giờ biến mất. Mỗi sản phẩm mới, mỗi bước đi của công ty đều dễ dàng bị đặt cạnh những dấu mốc mà Jobs từng tạo ra. Nhưng sau 15 năm, có lẽ đã đến lúc nhìn nhiệm kỳ của Tim Cook bằng một thước đo khác.
Ngày Tim Cook bước vào vị trí CEO, Apple được định giá khoảng 350 tỷ USD. Khi ông rời chiếc ghế này vào ngày 1/9/2026, con số đã lên khoảng 4,5 nghìn tỷ USD. Doanh thu thường niên tăng từ 108 tỷ USD lên 416 tỷ USD, trong khi lợi nhuận vượt 112 tỷ USD.
Những con số ấy đủ để biến nhiệm kỳ Tim Cook thành một trong những chương thành công nhất trong lịch sử doanh nghiệp hiện đại. Thế nhưng, nếu chỉ nhìn vào bảng cân đối kế toán, người ta sẽ bỏ qua điều khiến câu chuyện về Tim Cook trở nên thú vị: Apple càng thành công về mặt kinh doanh, câu hỏi về khả năng đổi mới của công ty dưới thời ông lại càng lớn.
Steve Jobs để lại cho Apple một di sản được xây dựng từ những khoảnh khắc mang tính biểu tượng. iPod thay đổi cách thế giới nghe nhạc. iPhone định hình lại điện thoại di động. iPad mở ra một cách tiếp cận mới với máy tính cá nhân.
Tim Cook không có một danh sách tương tự. Thay vào đó, ông làm một việc ít hào nhoáng hơn nhưng khó không kém: biến Apple thành một cỗ máy vận hành toàn cầu với quy mô chưa từng có.
Chuỗi cung ứng được tối ưu hóa, hệ thống sản xuất mở rộng, các dịch vụ trở thành một phần ngày càng quan trọng trong mô hình kinh doanh. iPhone không còn đơn thuần là một thiết bị bán ra mỗi năm mà trở thành trung tâm của một hệ sinh thái gồm ứng dụng, nội dung, thanh toán, lưu trữ và các sản phẩm bổ trợ.
Đó là Apple của Tim Cook. Một Apple trưởng thành hơn, hiệu quả hơn và có khả năng kiếm tiền từ hệ sinh thái của mình theo nhiều cách hơn trước. Nhưng cũng chính ở đây bắt đầu xuất hiện khoảng cách giữa một doanh nghiệp thành công và một thương hiệu được kỳ vọng phải tạo ra tương lai.
Những năm cuối nhiệm kỳ Tim Cook cho thấy Apple không phải lúc nào cũng đáp ứng được kỳ vọng thứ hai. Apple Maps từng gặp nhiều vấn đề khi ra mắt. Dự án xe điện bị hủy bỏ sau nhiều năm phát triển. Vision Pro gây chú ý về mặt công nghệ nhưng chưa trở thành sản phẩm đại chúng. Trong cuộc đua AI, Apple cũng bị xem là đang chậm hơn một số đối thủ.
Những thất bại ấy không đủ để phủ nhận thành tựu của Tim Cook. Nhưng chúng khiến câu hỏi về “Apple còn đổi mới hay không?” trở nên dai dẳng.
Vấn đề nằm ở chính cái tên Apple. Đây là một công ty mà mỗi lần nâng cấp sản phẩm đều bị soi xét như thể nó phải tạo ra một cuộc cách mạng. Một chiếc iPhone tốt hơn chưa chắc được xem là đủ tốt. Một tính năng mới chưa chắc được xem là đổi mới. Những cải tiến âm thầm trong phần cứng, phần mềm hay chuỗi cung ứng thường khó tạo ra cảm giác phấn khích như khoảnh khắc Steve Jobs bước lên sân khấu và giới thiệu một sản phẩm hoàn toàn mới.
Tim Cook hiểu điều đó, nhưng ông chưa bao giờ cố gắng trở thành Steve Jobs. Ông là người của vận hành. Nền tảng của ông nằm ở khả năng quản lý chuỗi cung ứng và tổ chức một doanh nghiệp phức tạp, trước khi trở thành người đứng đầu một trong những thương hiệu quyền lực nhất thế giới. Dưới thời ông, Apple tiến sâu hơn vào dịch vụ và xây dựng một hệ sinh thái khiến người dùng khó tách khỏi các sản phẩm của hãng.
Thành công ấy không tạo ra nhiều khoảnh khắc sân khấu như thời Jobs. Nó tạo ra thứ khác: sự ổn định.
Apple của Tim Cook không cần một sản phẩm mới xuất hiện mỗi vài năm để chứng minh mình vẫn tồn tại. iPhone, Apple Watch, AirPods, Mac và các dịch vụ liên tục tạo thành những vòng doanh thu mới, trong khi thương hiệu tiếp tục mở rộng sang những lĩnh vực như sức khỏe, tài chính và nội dung số.
Đó có thể không phải câu chuyện hấp dẫn nhất để kể trong một bài keynote. Nhưng nó là một trong những câu chuyện kinh doanh đáng kể nhất của Apple. Và có một nghịch lý nằm ở đây: Tim Cook thường bị đánh giá vì không tạo ra “chiếc iPhone tiếp theo”, trong khi thành tựu lớn nhất của ông có thể chính là việc chứng minh Apple không cần một Steve Jobs thứ hai để tiếp tục lớn mạnh.
Ngày 1/9/2026, Tim Cook chuyển sang vị trí Executive Chairman và John Ternus chính thức trở thành CEO của Apple. Sự thay đổi này đã được Apple chuẩn bị từ trước như một phần của kế hoạch kế nhiệm dài hạn.
Chỉ một tuần sau, John Ternus đã đứng trên sân khấu trong sự kiện sản phẩm lớn đầu tiên của nhiệm kỳ mới. Apple giới thiệu iPhone Duo, chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên của hãng, cùng loạt sản phẩm mới.
Thời điểm này khiến sự chuyển giao giữa hai thế hệ trở nên đặc biệt đáng chú ý. Tim Cook để lại một Apple có quy mô khổng lồ. John Ternus nhận lại một công ty không thiếu tiền, không thiếu người dùng và cũng không thiếu sức mạnh thương hiệu. Thứ Apple đang thiếu, nếu nhìn từ những tranh luận vài năm qua, là một câu trả lời đủ thuyết phục cho câu hỏi: điều gì sẽ trở thành bước nhảy tiếp theo?
Đó cũng là bài toán mà Tim Cook đã để lại. Không phải liệu ông có thành công hay không. Những con số đã trả lời câu hỏi ấy. Mà là liệu Apple, sau một thập kỷ rưỡi tối ưu hóa những gì mình đã có, có thể một lần nữa khiến người dùng cảm thấy họ đang nhìn thấy tương lai.
Tim Cook đã đưa Apple đi rất xa. Phần còn lại của câu chuyện sẽ cho thấy khoảng cách từ một công ty trị giá hàng nghìn tỷ USD đến một công ty tiếp tục định hình văn hóa công nghệ còn bao nhiêu.
